चाह गाइड चाह बनाना
दुकानै दी चाह घरै दी चाहा थमां खरी कीऽ लगदी ऐ?
कीऽजे दुकानै पर चाह बड्डे भांडे च, सारा दिन बनदी ऐ, ते तुस इक बारी च इक कप बनांदे ओ। बड्डा भांडा सेक गी बराबर रखदा ऐ ते हौले उबलदा ऐ, दुद्ध पूरी मलाई आहला होंदा ऐ, मते करी मैंह् दा, पत्ती खुल्ले हत्थें पौंदी ऐ कीऽजे हर कपै लेई ओह् सस्ती ऐ, ते बनने दे इक मिंटै दे अंदर, उबलदी दित्ती जंदी ऐ। इसदे च कोई भेत नेईं, ते इसदे चा मता कुछ तुस नकल करी सकदे ओ।
दुकानै पर खड़ोइयै एह् खयाल लगभग सारें गी औंदा ऐ, ते इंटरनेटै पर मिलने आहला लगभग हर जवाब तुंदे मसालें गी दोश दिंदा ऐ। कारण आमतौर पर मसाले नेईं होंदे। कारण भांडा, दुद्ध ते सेक ऐ।
दुकानै दी चाह घरै दी चाहा थमां खरी कीऽ लगदी ऐ?
छे कारण, लगभग अहमियतै दे क्रमै च।
1. भांडा बड्डा ऐ, इस्सै लेई उबाल नरम ऐ
एह् गै सारे थमां बड्डा कारण ऐ ते इसदी गल्ल लगभग कोई नेईं करदा। चौड़े, भारी भांडे च इक लीटर चाहा कोल सेक संभालने दी ताकत होंदी ऐ। ओह् हौले उबलदी ऐ, लगातार हौले उबालै पर रौंह्दी ऐ, ते थल्ले नेईं लगदी।
पत्तले निक्के भांडे च इक कप डेढ़ मिंटै च ठंडे थमां तेज़ उबालै पर पुज्जी जंदा ऐ ते दुद्ध थल्ले लगी जंदा ऐ। घरै दी मती चाहा च जेहड़ी हलकी सड़ी दी महक औंदी ऐ, ओह् एह् गै ऐ, ते इक बारी आई जाऽ तां जंदी नेईं।
दुकानै दा भांडा तुस खरीदी नेईं सकदे, पर घरै दा सारे थमां भारा भांडा बरतियै अग्ग हौली रक्खी सकदे ओ।
2. दुद्ध पूरी मलाई आहला होंदा ऐ, मते करी मैंह् दा
चिकनाई सुआद चुक्कदी ऐ ते चाहा गी भार दिंदी ऐ। टोन्ड जां मलाई कड्ढे दे दुद्धै कन्नै चाह पत्तली गै रौह्ग, जेहड़ी बी पत्ती पाई लौ, ते मते घर टोन्ड दुद्धै पर आई गेदे न ते चाहा दे खराब होने कन्नै ओसदा रिश्ता नेईं जोड़े दा।
मैंह् दा दुद्ध होर बी गाढ़ा ऐ, दुकानै दी चाहा गी ओह् भारापन, लगभग जीभा पर परत छड्डने आहला, एह् गै दिंदा ऐ। बरतो तां पत्ती थोह्ड़ी बधाई लौ, नेईं तां दबी जाग।
3. पत्ती खुल्ले हत्थें पौंदी ऐ
इक कप चाहा च पत्ती दा खर्च दो रपेऽ थमां घट्ट ऐ। दुकानदार एह् हिसाब खरी चाल्ली जानदा ऐ ते ओस्सै हिसाबै कन्नै पत्ती पांदा ऐ। घरै च लोक बिना जानै कंजूसी करी जंदे न।
हर कपै लेई इक भरे दा चमचा, लगभग 3 ग्राम, एह् गै दुकानै दी मात्रा ऐ। जेकर तुस बराबर चमचा पांदे आए ओ ते सोचदे ओ जे तुंदी चाहा दा रंग हलका कीऽ ऐ, तां जवाब एह् गै ऐ।
4. दुद्ध पाने थमां पैहलें पानी च उबाली जंदी ऐ
हर दुकान एह् करदी ऐ ते मते घर नेईं करदे। सीटीसी दे दाने उबलदे सादे पानी च खुल्लने चाहिदे। दुद्ध पत्ती पर परत चाढ़ी दिंदा ऐ ते निकास हौला करी दिंदा ऐ, इस्सै लेई जेहड़ी चाह शुरू थमां गै दुद्धै च पेई ऐ ओह् अपना रंग कदें नेईं छड्डदी।
पैहलें पानी, पूरा इक मिंट तेज़ उबाल, जदुं तकर पानी दा रंग गाढ़ा नेईं होई जंदा, फिरी दुद्ध।
5. झट दित्ती जंदी ऐ, ते बड़ी तत्ती
दुकानै पर चाह बनने दे इक मिंटै दे अंदर निक्के गिलासै च पाइयै चार मिंटें च पीती जंदी ऐ। घरै च चाह छाननी टोह्ने बेल्ले भांडे च गै बैठी रौंह्दी ऐ, फिरी बड्डे मगै च ठंडी होंदी ऐ, ते अद्धी पींदे-पींदे ठंडी होई जंदी ऐ।
सीटीसी दी चाह ठंडी होइयै सच्चें खराब होई जंदी ऐ। एह् खयाल नेईं ते पुराणे चेतें दा मोह् बी नेईं। निक्के गिलास इक कारणै करी गै न: तत्ते रौंह्दे गै मुक्की जंदे न।
6. दुकानै पर पत्ती छेत्ती मुक्कदी ऐ
दुकान इक-दो दिनें च नमां पैकेट खोल्हदी ऐ। तुंदा पैकेट म्हीने थमां अलमारी च खुल्ला पेदा ऐ, शायद मसाले दे डब्बे कोल। चाह फिक्की पौंदी ऐ, ते सारे थमां पैहलें महक जंदी ऐ।
जेहड़ा कारण नेईं ऐ
पंद्रह मिंट उबालना। एह् बार-बार आखेआ जंदा ऐ ते एह् गलत ऐ। लम्मा उबाल गै चाहा गी कौड़ा करदा ऐ, कड़क नेईं। दुकानै दा भांडा हौला उबलदा ऐ कीऽजे ओस गी तत्ता रक्खेआ जा करदा ऐ ते ओसदे चा पाया जा करदा ऐ, इस करी नेईं जे पंद्रह मिंट पत्ती निचोड़ी जा करदी ऐ। उस भांडे च पाई दी पत्ती होर थाहरें आं गै कुछ मिंटें च तैयार होई जंदी ऐ।
गुप्त मसाला। मती दुकानां अद्रक पांदियां न, कदें-कदें इलैची, ते होर कुछ नेईं। बारह मसालें आहला मिश्रण घरै ते कैफे दी कड्ढ ऐ।
स्टीलै दा गिलास। ओह् मदद करदा ऐ, कीऽजे निक्का भांडा चाहा गी तत्ता रखदा ऐ ते छेत्ती पिलाई दिंदा ऐ। पर कम्म आकार करा करदा ऐ, धातु नेईं।
घरै च दुकानै जनेह् चाह किऐं बनाइये
इक कपै थमां मती बनाओ। सारे थमां बड्डा असर इस्सै इक बदलाऽ च ऐ। इक दी थाहीं दो कप बनाने कन्नै बी सुधार होंदा ऐ।
- भारा भांडा, अग्ग तेज़ नेईं, दरमियानी।
- हर कपै लेई अद्धा कप पानी, हर कपै लेई इक भरे दा चमचा आसाम सीटीसी, ते पांदे ओ तां कुट्टे दा अद्रक।
- पूरा इक मिंट तेज़ उबालो, जदुं तकर पानी दा रंग सच्चें गाढ़ा नेईं होई जंदा।
- हर कपै लेई अद्धा कप पूरी मलाई आहला दुद्ध, ते खंड पाओ।
- फिरी हौले उबालै पर आनियै दो थमां त्रै मिंट रक्खो। गाढ़ा लाली आहला भूरा रंग होई जाऽ तां होई गेदी।
- निक्के गिलासें च छानो ते हुनै पियो।
फिरी बी ठीक नेईं लग्गे तां पैहलें दो चीज़ां बदलो, दुद्ध ते भांडे दा आकार। फर्क दा मता हिस्सा उऐ दोऐं च ऐ।
पढ़ने कन्नै इत्थें तगर गल्ल बनदी ऐ।
जिस चाह दी एह् सारी गल्ल ऐ, 100 ग्राम थमां 1 किलो तगर, सारे भारत च पजाई जंदी ऐ।