चाह गाइड चाहा दे बारे च
क्या चाह पीना नुक्सानदेह् ऐ? क्या असली ऐ ते क्या सिर्फ दुहराया जंदा ऐ
नेईं, लगभग हर कुसै आस्तै नेईं, ते असीं एह् बी नेईं आखगे जे एह् कोई दवाई ऐ। दो असर असली न ते जानने लायक न: खाने कन्नै पीती दी चाह ओस्सै खाने चा तुंदे शरीरै गी मिलने आहला लोहा घट्ट करी दिंदी ऐ, ते कैफीन असली कैफीन ऐ। तुसेंगी जेहड़ा बाकी मता कुछ दस्सेआ गेदा ऐ ओह् जां इस गल्ला दा ऐ जे चाह किऱ्हां बनाई गेई, जां ओसदा चाहा कन्नै कोई वास्ता गै नेईं।
जेहड़े लोक सुआदै दे बारे च नेईं पुच्छदे, ओऱ्हें कोला असेंगी एह् सुआल सारे थमां मता सुनने गी मिलदा ऐ। आमतौर पर एह् कुसै दी कही दी गल्ला दे रूपै च औंदा ऐ: जे चाहा कन्नै तेज़ाबियत होंदी ऐ, जे दुद्धै आहली चाह पीने आस्तै सारे थमां खराब चीज़ ऐ, जे दिनै दे चार कप तुंदे कन्नै कुछ करा करदे न। इसदे चा लगभग कुछ बी ओऱ्हां तय नेईं जिऱ्हां दुहराया जंदा ऐ, ते जेहड़े हिस्से सच्चे न ओह् घट्ट गै ओह् हिस्से होंदे न जिऱ्हें दी लोकें गी चिंता ऐ।
असीं चाह बेचने आं, इस्सै लेई अग्गें दा सारा कुछ एह् जानदे होई पढ़ो। असें ओह् लिखत लिक्खने दी कोशश कीती ऐ जेहड़ी असेंगी तदुं चाहिदी होंदी जदुं असीं चाह नेईं बेचदे।
क्या चाह पीना नुक्सानदेह् ऐ?
कपै च असल च क्या ऐ
काली चाह पत्ते, पानी ते ओह् सब कुछ ऐ जेहड़ा तुस अपने आप पांदे ओ। पत्ते च त्रै चीज़ां न जेहड़ियां तुंदे पर कुछ असर करदियां न: कैफीन, पॉलिफेनॉल (ओह् टैनिन जेहड़े कसैलापन दिंदे न), ते बड़ी थोह्ड़ी जनेही फ्लोराइड।
कैफीनै दा अंदाज़ा लोक दोऐ पासै गलत लांदे न। इक बराबर चमचा सीटीसी कन्नै बने दे भारती दुद्धै आहली चाहा दे कपै च ओन्नी गै कैफीन होंदी ऐ जिन्नी फिल्टर कॉफी दे ओस्सै जनेह् कपै दा लगभग त्रीआ जां अद्धा हिस्सा। एह् कोई घट्ट गल्ल नेईं। एह् कॉफी बी नेईं।
लोहे आहली गल्ल असली ऐ
एह् गै ओह् असर ऐ जेहड़ा सच्चें जानने लायक ऐ, ते एह् गै ओह् ऐ जिसदा कोई ज़िकर नेईं करदा। चाहा दे पॉलिफेनॉल बूह्टें थमां मिलने आहले लोहे कन्नै जुड़ी जंदे न ते ओस्सै खाने चा तुंदा शरीर जिन्ना लोहा सोखदा ऐ ओह् घट्ट करी दिंदे न। एह् गल्ल खरी चाल्ली तय ऐ ते इस पर कोई झगड़ा नेईं।
एह् गल्ल तदुं मायने रखदी ऐ जदुं तुंदे च खूनै दी कमी होऽ, तुस गर्भवती ओ, जां तुंदा खाना मता करी शाकाहारी ऐ, ते इस मुल्खै च ऐसे लोक बड़े मते न। जेकर इऱ्हां नेईं ऐ तां एह् गल्ल बड़ी घट्ट मायने रखदी ऐ।
अमली गल्ल एह् ऐ: चाह खाने कन्नै जां खाने दे झट बाद नेईं पियो। दोऐ पासै इक घैंटा छड्डी दिओ। सारी तबदीली इन्नी गै ऐ, इसदा कोई मुल्ल नेईं लगदा, ते इस लेखै च खाने-पीने दी एह् गै इक्कै सलाह ऐ।
कैफीन ते नींदर आहली गल्ल बी असली ऐ
कैफीनै दा अद्ध-जीवन कईं घैंटे दा ऐ, मतलब स्यांझा दा कप सौंदे बेल्लै बी तुंदे च नापने जोगा बचे दा होंदा ऐ। इस मामले च लोक इक-दूए थमां बड़े बक्ख न ते मते लोकें गी पता ऐ जे ओह् केहड़ी किस्मै दे न। जेकर तुंदी नींदर खराब ऐ ते तुस दुपैहरा दे चार बजे बाद चाह पींदे ओ, तां कुसै होर गी दोश देने थमां पैहलें इस गी परखना बनदा ऐ।
“चाहा कन्नै तेज़ाबियत ते अल्सर होंदे न”
अल्सर एच. पाइलोरी दे संक्रमणै कन्नै ते कुछ दर्दै दियें दवाइयें कन्नै होंदे न, चाहा कन्नै नेईं। एह् गल्ल दहाके पैहलें तय होई गेई ही ते एह् राऽ दा मामला नेईं ऐ।
पर लोक जेहड़ी तकलीफ दस्सदे न ओह् आमतौर पर असली होंदी ऐ, ते ओसदे दो आम कारण न। सच्चें खाली पेटै पर कैफीन मेदे दा तेज़ाब बधांदी ऐ, इस्सै लेई सबेरै-सबेर होर कुछ खाधे बिना पीती दी चाह कुछ लोकें गी सच्चें तंग करदी ऐ। ते खराब बनी दी चाह, दस मिंट ज़ोरै कन्नै उबाली दी, ओऱ्हें रुक्खी होंदी ऐ जिऱ्हां ठीक बने दा कप नेईं होंदा। जेकर तुंदी चाह कौड़ी ऐ तां ओह् बनाने दी समस्या ऐ जिसदा हल्ल बी बनाने च गै ऐ, ते एह् नतीजा कड्ढने थमां पैहलें जे एह् पीने आहली चीज़ तुसेंगी माफक नेईं औंदी, इस गी रद्द करी दिक्खना बनदा ऐ।
“दुद्धै आहली चाह सारे थमां खराब किस्म ऐ”
इसदा कोई खरा सबूत नेईं जे चाहा च दुद्ध पाने कन्नै ओह् नुक्सानदेह् होई जंदी ऐ। दुद्ध ओह् गै जोड़दा ऐ जेहड़ा दुद्ध जोड़दा ऐ, ते खंड खंड जोड़दी ऐ।
इस चिंता दी ईमानदार गल्ल इन्नी गै ऐ। जेकर तुस पंज कपें चा हर इकै च त्रै चमचे खंड पांदे ओ, तां दिक्खने आहली चीज़ पंदरह चमचे खंड ऐ, चाह नेईं। चाहा दा कप ना कोई सेह्तै दा खाना ऐ ते ना कोई खतरा; एह् इक तत्ता पीने आहला ऐ जिसदे च कुछ खंड ऐ, ते खंड क्या करदी ऐ एह् तुसेंगी पैहलें गै पता ऐ।
तापमानै आहली गल्ल, जेहड़ी तापमानै दी गै ऐ
2016 च इंटरनेशनल एजेंसी फॉर रिसर्च ऑन कैंसरै लगभग 65°C थमां उप्पर दियां बड़ियां तत्तियां पीने आहलियां चीज़ां पीने गी मनुक्खें आस्तै शायद कैंसर करने आहला दस्सेआ। इस गी “चाहा कन्नै कैंसर होंदा ऐ” आखियै छापेआ जंदा ऐ ते ओह् गल्ल एह् आखदी गै नेईं। खोज इस गल्ला दी ऐ जे सेक खाने दी नाली गी नुक्सान पजांदा ऐ, ते एह् ओस तापमानै दे हर तरल पर लगदी ऐ: कॉफी, शोरबा, पानी।
अग्गी परा लाही दी ताज़ी चाह ओस थमां उप्पर होंदी ऐ। जेहड़ी चाह तुस आरामै कन्नै पीई सकदे ओ ओह् नेईं। एह् ओऱ्हें थोह्ड़ियें थाहरें चा इक ऐ जित्थें आम भारती आदत पैहलें गै सुरक्खत ऐ, कीऽजे कोई बी चूल्हे परा लाहियै झट कप नेईं पींदा; ओह् पेदी रौंह्दी ऐ, निक्के गलासै च पौंदी ऐ, ठंडी होंदी ऐ। सलाह एह् ऐ: दो-त्रै मिंट रुक्को, जेहड़ा तुस पैहलें गै करा करदे हे।
किन्नी मती होई जंदी ऐ
ऐसी कोई लकीर नेईं जेहड़ी हर कुसै पर लग्गै। सेह्तमंद बड्डें आस्तै आमतौर पर दस्सी जाने आहली कैफीनै दी हद्द दिनै दे लगभग 400mg ऐ, ते गर्भै दे बेल्लै इस थमां घट्ट; आम भारती कपै दे हिसाबै कन्नै ओह् बड़ी मती चाह ऐ, मते लोकें दे पीने थमां मती। जिऱ्हें गी मता धेआन रक्खना चाहिदा ओऱ्हें गी पैहलें गै पता ऐ: गर्भ, लोहे दी कमी, दिलै दी धड़कनै दियां कुछ बमारियां, ते हर ओह् बंदा जिसदे डाक्टरै ऐसा आखे दा ऐ।
| दाऽवा | असल च क्या सच्च ऐ |
|---|---|
| चाह लोहे दा सोखना रोकदी ऐ | असली, ओस्सै खाने च बूह्टें थमां मिलने आहले लोहे आस्तै। दोऐ पासै इक घैंटा छड्डो तां एह् गल्ल मायने रखनी बंद करी दिंदी ऐ। |
| चाह जगाइयै रखदी ऐ | असली। कॉफी दी कैफीनै दा लगभग त्रीआ जां अद्धा हिस्सा, ते ओह् कईं घैंटे तुंदे च रौंह्दी ऐ। |
| चाहा कन्नै अल्सर होंदे न | नेईं। अल्सर एच. पाइलोरी ते कुछ दर्दै दियें दवाइयें थमां औंदे न। |
| खाली पेटै चाह नुक्सान करदी ऐ | कुछ लोकें आस्तै असली, कैफीन ते मेदे दे तेज़ाबै करी। हर कुसै आस्तै नेईं, ते खतरनाक नेईं। |
| दुद्धै आहली चाह खतरनाक ऐ | कोई सबूत नेईं। गिनने लायक हिस्सा खंड ऐ। |
| चाहा कन्नै कैंसर होंदा ऐ | नेईं। खोज लगभग 65°C थमां उप्पर दे पीने आहलियें चीज़ें दी ऐ, पीने आहली चीज़ कोई बी होऽ। ओस गी ठंडा होन दिओ। |
| चाह कीड़ेमार दवाई कन्नै भरी दी ऐ | भारती चाह पर कानून लगदा ऐ ते ओसदी जांच होंदी ऐ। जेकर इसदी चिंता ऐ तां ओस कोला खरीदो जेहड़ा तुसेंगी इलाका दस्सै ते लाइसेंस नंबर दस्सै। |
असीं तुसेंगी क्या नेईं दस्सगे
असीं तुसेंगी एह् नेईं आखगे जे चाह तुंदे दिलै आस्तै खरी ऐ, जां एह् चरबी सड़ांदी ऐ, जां इसदे एंटीऑक्सीडेंट कुछ ऐसा करङन जेहड़ा तुसेंगी महसूस होऐ। ऐसे दाऽवें पर भारतै च कानून ऐ ते खरे कारणै करी ऐ, खास करियै चाहा दे बारे च सबूत प्रचारै दे दस्सने थमां मता पत्तला ऐ, ते चाहा दी कंपनी ओह् अखीरी बंदा ऐ जिस कोला तुसेंगी ऐसियां गल्लां मन्ननियां चाहिदियां।
असीं जेहड़ा आखगे ओह् इस थमां निक्का ऐ ते साढ़े ख्याल च सच्च ऐ: ठीक तरीके कन्नै, खरे पत्ते थमां बनी दी चाह इक तत्ता पीने आहला ऐ जेहड़ा बड़े मते लोक बड़े लम्मे बेल्ले थमां रोज़ पींदे आए न ते ओह् समस्या नेईं बनी। जेकर तुसेंगी कोई बमारी ऐ तां चाह बेचने आहले दी थाहीं डाक्टरै गी पुच्छो। जेकर तुंदी चाहा दा सुआद रुक्खा ऐ ते तुसें एह् नतीजा कड्ढी लेदा ऐ जे एह् पीने आहली चीज़ तुसेंगी माफक नेईं औंदी, तां छड्डने थमां पैहलें इक बारी ओस गी ठीक चाल्ली बनाइयै दिक्खो।
पढ़ने कन्नै इत्थें तगर गल्ल बनदी ऐ।
जिस चाह दी एह् सारी गल्ल ऐ, 100 ग्राम थमां 1 किलो तगर, सारे भारत च पजाई जंदी ऐ।