કડક ચાનો ખરો અર્થ શું છે, અને એવી ચા કેવી રીતે બને

કડક એટલે તીવ્ર, કડવું એ અર્થમાં નહીં. કડક કપમાં રંગની ઊંડાઈ હોય છે, દૂધ સામે ટકે એવું ભારેપણું હોય છે, અને ઘૂંટના છેડે એક ચોખ્ખો ચટકો હોય છે. એ સારી આસામ સીટીસીમાંથી, પૂરી માત્રામાંથી, અને દૂધ નાખતાં પહેલાં સાદા પાણીમાં આપેલા જોરદાર ઉકાળામાંથી મળે છે. બધું સાથે લાંબો સમય ઉકાળવાથી મળતું નથી.

ચા પાસેથી આપણને ખરેખર શું જોઈએ છે એ કહેવા માટે મોટા ભાગનાના મોઢે સૌથી પહેલાં “કડક” શબ્દ જ આવે છે, અને એ વિશે ચોક્કસ હોવું જરૂરી છે, કારણ કે એ મેળવવાના બે સૌથી સામાન્ય રસ્તા બંને કપ બગાડે છે.

કડકનો ખરેખર અર્થ શું?

શબ્દનો સીધો અર્થ છે કઠણ અથવા ટટ્ટાર. ચા પર લગાડીએ તો એનો અર્થ એવો કપ જેની હાજરી વર્તાય: ઘેરો, ભરેલો, અને છેડે નરમ ગળપણને બદલે ચોક્કસ પકડવાળો.

ચા ખરીદનારા આને ત્રણ જુદી વસ્તુઓમાં વહેંચીને ચાખે છે:

• રંગ. સાદા પાણીમાં બનેલી ચા ઘેરા અંબર રંગની અને ચોખ્ખી ઊતરવી જોઈએ. દૂધ સાથે એણે ભરેલો લાલાશ પડતો કથ્થઈ રંગ પકડી રાખવો જોઈએ. પાતળી ચા દૂધ પડતાં જ ભૂખરી થઈ જાય છે અને ગમે તેટલી પત્તી નાખો, રંગ પાછો આવતો નથી.
• ભારેપણું. મોંમાં વર્તાતું એનું વજન. ભારેપણાવાળા કપમાં કંઈક હોવાનો અહેસાસ થાય છે; એના વગરનો કપ રંગેલા દૂધ જેવો લાગે છે.
• ચટકો. ઘૂંટના બરાબર છેડાની પકડ. ચા કડક છે એમ લોકો કહે ત્યારે એમને ખરેખર આ જ કહેવું હોય છે, અને રોજ ચા પીનારને સૌથી પહેલાં આ જ વસ્તુની ખોટ વર્તાય છે.

તીવ્ર અને કડવું એક વસ્તુ નથી

આખી વાત આ જ ફરક પર ઊભી છે.

ચટકો એ ચોખ્ખો, જીવંત તૂરો સ્વાદ છે જે કપને ઊંચકે છે. કડવાશ એ સપાટ, સૂકવી નાખતી ખરબચડાઈ છે જે ગળાના પાછલા ભાગમાં બેસી જાય છે અને જતી નથી. બંનેનાં મૂળ જુદાં છે: ચટકો પત્તીનો પોતાનો ગુણ છે, કડવાશ સામાન્ય રીતે તમે પત્તી સાથે જે કર્યું તે છે.

કડવાશનું મુખ્ય કારણ જરૂર કરતાં વધારે નિચોવી લેવું છે. ચા પૂરતો સમય ઉકાળો એટલે એવાં તત્ત્વો બહાર આવે છે જેને ગમે તેટલી ખાંડ છુપાવી શકતી નથી. આઠ મિનિટ તાપ પર રહેલો કપ કડક નથી હોતો. એ બફાઈ ગયેલો હોય છે.

કડક ચા કેવી રીતે બનાવવી?

રીત માત્રા કરતાં વધારે મહત્ત્વની છે, અને મોટા ભાગનાને આ ઊલટું સમજાયેલું હોય છે.

1. પત્તી પૂરી નાખો. કપ દીઠ એક ભરેલી ચમચી, આશરે 3 ગ્રામ, સપાટ ચમચી નહીં.
2. પહેલાં સાદા પાણીમાં ઉકાળો. અડધો કપ પાણીમાં પત્તી નાખીને, જોરદાર ઉકાળા પર, પૂરી એક મિનિટ, ત્યાર પછી જ બીજું કંઈ નાખો. રંગ અને ચટકો આ જ તબક્કામાંથી આવે છે, અને આ જ તબક્કો સૌથી વધારે વાર છોડી દેવાય છે.
3. પછી દૂધ અને ખાંડ. અડધો કપ પૂરી મલાઈવાળું દૂધ. મલાઈ કાઢી લીધેલું દૂધ આ ઝીલી નહીં શકે.
4. બીજી બે થી ત્રણ મિનિટ. આઠ નહીં. રંગ ઘેરો લાલાશ પડતો કથ્થઈ થાય એટલે થઈ ગયું.
5. ગાળો અને ગરમ પીઓ.

બે ભૂલો

વધારે પત્તી નાખવી. રીત ખોટી હોય તો વધારે પત્તીથી હળવા ફિક્કા કપને બદલે કડવો ફિક્કો કપ મળે છે. પહેલાં સાદા પાણીવાળો ઉકાળો સરખો કરો, પછી માત્રા નક્કી કરો.

લાંબો સમય ઉકાળવું. નિચોવાવું સીધી લીટીમાં થતું નથી. સારાં તત્ત્વો પહેલાં નીકળે છે અને ખરબચડાં પછી, એટલે તાપ પરનો વધારાનો સમય ચટકો છીનવે છે અને કડવાશ આપે છે. વધારે તાકાત જોઈતી હોય તો શરૂઆતમાં પાણીમાં જોરથી ઉકાળો, કુલ મળીને લાંબો સમય નહીં.

પત્તી પોતે મહત્ત્વની છે?

હા, અને એ જ ઉપરની હદ નક્કી કરે છે. જે પત્તીમાં કંઈ છે જ નહીં એને કોઈ રીત બચાવતી નથી.

ચટકો જગ્યાનો ગુણ છે અને આસામમાં એ એવો છે જેવો બીજે ક્યાંય ભાગ્યે જ મળે. કોઈ ચાને બીજે ક્યાંકની સસ્તી પત્તીથી પાતળી કરી હોય, અથવા નિચોવાઈ ગયેલી પત્તીથી ભરી હોય, તો તમે ઉપરનું બધું બરાબર કરો તોય કપ સપાટ જ રહેશે. વાસણને દોષ દેતાં પહેલાં આ જાણી લેવું સારું.

તપાસ ઝડપથી થઈ જાય છે: એક ચમચી પત્તી સાદા પાણીમાં ઉકાળો અને દૂધ પહેલાં ચાખો. ત્યાં ચટકો ન હોય, તો પછી પણ નહીં આવે.