चाह गाइड चाह बनाना
अद्रक, इलैची ते मसाला चाहा च कदुं पाना चाहिदा
अद्रक शुरू च गै पानी कन्नै पौंदा ऐ। इलैची शुरू च पौंदी ऐ, कुट्टियै। बाकी सब कुछ अखीर च पौंदा ऐ जां बिल्कुल नेईं पौंदा। सख्त मसालें गी कुछ बी छड्डने आस्तै पानी आहले उबालै दा पड़ाऽ चाहिदा; खुशबूदार मसालें दी महक मता उबलने पर उड्डी जंदी ऐ। खरी भारती चाहा च आमतौर पर अद्रक होंदा ऐ, कदें-कदें इलैची, ते होर कुछ नेईं।
तरीकें च मिलने आहली बारह मसालें आहली मसाला चाह मती हद तकर कैफे ते बरामदै दी कड्ढ ऐ। भारती रसोइयें ते दुकानें पर जेहड़ी असल च बनदी ऐ ओह् मती सादी ऐ, ते सादी आमतौर पर खरी होंदी ऐ, कीऽजे मसाले दा कम्म चाहा दे कोल बैठना ऐ, ओसदी थाहीं लैना नेईं।
क्या पौंदा ऐ, ते कदुं
| मसाला | कदुं | हर कपै लेई किन्ना |
|---|---|---|
| अद्रक, ताजा | पानी कन्नै, कुट्टियै | नौंह् जिन्ना टुकड़ा |
| इलैची, हरी | पानी कन्नै, दाना पाड़ियै | 1 दाना |
| काली मिर्च | पानी कन्नै, कुट्टियै | 2 जां 3 दाने |
| दालचीनी | पानी कन्नै | निक्का टुकड़ा |
| लौंग | पानी कन्नै | 1, इस थमां मता नेईं |
| सौंफ | पानी कन्नै | इक चुट्टी |
| तुलसी जां पदीना | दुद्धै कन्नै, अखीरै पासै | 2 जां 3 पत्ते |
| जाइफल | अखीर च, अग्गी परा लाहियै कस्सियै | सारे थमां निक्का कस |
सूची दे थल्ले दा नियम: जेहड़ा सख्त ते लक्कड़ जनेह् ऐ ओह् शुरू च पौंदा ऐ, कीऽजे ओस गी सेक ते बेल्ला चाहिदा। जेहड़ा पत्तें आहला जां उड्डी जाने आहला ऐ ओह् अखीर च पौंदा ऐ, कीऽजे उबाल ओसदी महक उड्डाई दिंदा ऐ।
अंक
| पड़ाऽ | क्या पौंदा ऐ | उसै बेल्ले कीऽ |
|---|---|---|
| 0 थमां 1 मिंट, सादा पानी तेज़ उबालै पर | चाह पत्ती, अद्रक, इलैची, मिर्च, दालचीनी, लौंग, सौंफ | सख्त, लक्कड़ जनेह् मसालें गी सेक ते बेल्ला चाहिदा, ते दुद्ध पत्ती गी ढकने थमां पैहलें पत्ती खुल्लनी चाहिदी |
| 1 थमां 4 मिंट, दुद्धै बाद | दुद्ध ते खंड | दो-त्रै मिंटें पर गै रंग ते तेज़ी सारे थमां मती होंदी ऐ ते कौड़ापन तां तकर आया गै नेईं होंदा |
| अखीरी 30 सैकेंड, जां अग्गी परा लाहियै | तुलसी, पदीना, कस्से दा जाइफल | पत्तें आहली ते उड्डी जाने आहली खुशबू उबलने पर अपनी महक गमाई दिंदी ऐ |
मात्रा थमां कुट्टना मता अहम ऐ
भांडे च पाया दा साबुत इलैची दा दाना लगभग कुछ नेईं दिंदा। तेल अंदरै दे काले बीजें च ऐ, ते छिलका इक बंद डब्बा ऐ। ओस गी कुट्टियै खोल्ही दिओ तां इक दाना पंज साबुतें थमां मता कम्म करदा ऐ।
अद्रकै कन्नै बी एह् गै गल्ल ऐ। कट्टे दा अद्रक हलकी निघ दिंदा ऐ; कुट्टियै रेशेदार ते गिल्ला कीता अद्रक ओह् तेज़ी दिंदा ऐ जेहड़ी लोक अद्रकै आहली चाहा थमां असल च चांह्दे न। कुंडी छुरी थमां खरी ऐ, ते फट्टे पर भारे चमचे दी पिट्ठ कुछ नेईं होने थमां खरी ऐ।
मिर्च ते लौंग गी पीह्ने दी थाहीं तोड़ना चाहिदा। बूरा बनाई देने कन्नै चाह गंदली होई जंदी ऐ ते ओह् ओसदे उप्पर हावी होई जंदे न।
किन्ना मता ऐ?
परख सादी ऐ: तुसेंगी पता लगना चाहिदा जे एह् चाह ऐ। जेकर पैहला सुआद अद्रकै दा ऐ, जां कपै चा चाहा थमां पैहलें दालचीनी दी महक औंदी ऐ, तां मसाला चाहा दा साथ देना छड्डियै अपने आप पीने आहली चीज़ बनना शुरू होई गेदा ऐ।
लौंग आमतौर पर दोशी होंदी ऐ। हर कपै लेई इक लौंग ज़ोरदार ऐ; दो दवाई जनेह्यां न। दूए नंबरै पर दालचीनी ऐ, कीऽजे ओह् मिट्ठी ऐ ते टिकी जंदी ऐ।
क्या बने-बनाए दे चाह मसाले दा इस्तेमाल करना चाहिदा?
ओह् सौखा ऐ ते खराब बी, इक खास कारणै करी: पीह्या मसाला अपनी महक छेत्ती गमाई दिंदा ऐ, ते पैहलें थमां रलाए दे मसाले दा डब्बा अद्धा मुक्कने तकर मता बासी होई चुके दा होंदा ऐ। जेहड़ा बचदा ऐ ओह् हर मसाले दा रुक्खा, लक्कड़ जनेह् हिस्सा ऐ, उस खुशबू बिना जिसदे करी ओस गी पाने दा मतलब हा।
जेकर बरतना गै ऐ तां निक्के हवाबंद डब्बे च चुल्हे थमां दूर रक्खो ते थोह्ड़ा-थोह्ड़ा खरीदो। ते कन्नै थोह्ड़ा ताजा अद्रक कुट्टियै पाई गै लौ। अद्रक इक्कै चीज़ ऐ जिसदी नकल कोई बूरा नेईं करी सकदा।
अद्रकै आहली चाह, ठीक तरीके कन्नै
कीऽजे मते लोक असल च एह् गै चांह्दे न:
- हर कपै लेई नौंह् जिन्ना ताजा अद्रक रेशेदार होने तकर कुट्टो। छिलके समेत ठीक ऐ।
- हर कपै लेई अद्धा कप पानी, अद्रक, ते इक भरे दा चमचा आसाम सीटीसी।
- पूरा इक मिंट तेज़ उबालो। अद्रकै गी एह् गै पड़ाऽ चाहिदा; बाद च पाने पर कच्चा ते तिक्खा रेही जंदा ऐ।
- अद्धा कप पूरी मलाई आहला दुद्ध ते खंड। दो थमां त्रै मिंट होर।
- छानो ते तत्ती पियो।
जेकर अद्रक निघ देने दी थाहीं कच्चा लगदा ऐ तां ओह् देर कन्नै पेआ। जेकर चाह कौड़ी ऐ तां ओह् दुद्धै बाद मता बेल्ला उबली, जेहड़ी बक्खरी समस्या ऐ।
क्या नेईं पाना
दुद्धै दा बूरा। ओह् सुआदै बिना भार दिंदा ऐ ते पिच्छें खड़िया जनेह् सुआद छड्डी जंदा ऐ।
गाढ़ा कीता दुद्ध, जदुं तकर तुसेंगी मिठाई नेईं चाहिदी। ओह् इन्ना मिट्ठा ऐ जे चाहा गी पूरी चाल्ली लकोई दिंदा ऐ।
भारती चाहा च बादियान। ओह् बड़ा ताकतवर ऐ ते कप गी पूरा कुतै होर पासै लेई जंदा ऐ। जेकर पाना गै ऐ तां टुकड़ा जिन्ना पाओ ते जानी लौ जे अगुआई ओह् गै करग।
पढ़ने कन्नै इत्थें तगर गल्ल बनदी ऐ।
जिस चाह दी एह् सारी गल्ल ऐ, 100 ग्राम थमां 1 किलो तगर, सारे भारत च पजाई जंदी ऐ।