चा गायड चा करप
आलें, वेलदोडे आनी मसालो चांत केन्ना घालचो
आलें सुरवेकच उदकासयत पडटा. वेलदोडे सुरवेक पडटात, ठेंचून. उरिल्लें सगळें निमाणें पडटा वा मुळींच पडना. घट मसाल्यांक कांय तरी सोडपाक उदकाच्या उकडेचें पावल जाय; सुवासीक मसाल्यांचो वास चड उकडल्यार उडून वता. बऱ्या भारतीय चांत चडशें आलें आसता, केन्नाय वेलदोडे, आनी हेर कांयच न्हय.
पाककृतींनी मेळपी बारा मसाल्यांचो मसाला चा खूब प्रमाणांत कॅफे आनी निर्यातीची सोद. भारतीय रांदपाघरांनी आनी दुकानांनी जें खरेंच जाता तें खूब सादें, आनी सादें चडशें बरें आसता, कारण मसाल्याचें काम चा कुशीक बसप, ताची सुवात घेवप न्हय.
कितें पडटा, आनी केन्ना
| मसालो | केन्ना | दर कपाक कितलो |
|---|---|---|
| आलें, ताजें | उदकासयत, ठेंचून | नाखटा एदो कुडको |
| वेलदोडे, पाचवे | उदकासयत, ठेंचून उगडून | 1 वेलदोडो |
| काळीं मिरयां | उदकासयत, ठेंचून | 2 वा 3 दाणे |
| तिकखी वा दालचिनी | उदकासयत | ल्हान कुडको |
| लवंग | उदकासयत | 1, हाचे परस चड न्हय |
| बडिशेप | उदकासयत | एक चिमटी |
| तुळस वा पुदिनो | दुदासयत, निमाण्या वटेन | 2 वा 3 पानां |
| जायफळ | निमाणें, उज्यावेल्यान काडून किसून | सगळ्यांत ल्हान किस |
तक्त्याखालचो नेम: जें घट आनी लांकडासारकें आसा तें सुरवेक पडटा, कारण ताका ताप आनी वेळ जाय. जें पानांचें वा उडून वचपी आसा तें निमाणें पडटा, कारण उकड ताचो वास उडयता.
आंकडे
| पावल | कितें घालतात | तेदनांच कित्याक |
|---|---|---|
| 0 ते 1 मिनट, सादें उदक घट उकडेर | चा पूड, आलें, वेलदोडे, काळीं मिरयां, तिकखी, लवंग, बडिशेप | घट, लांकडा सारक्या मसाल्यांक तापाची आनी वेळाची गरज आसा, आनी दूद पान धांपच्या पयलीं पान उगडपाक जाय |
| 1 ते 4 मिनटां, दुदा उपरांत | दूद आनी साकर | दोन तीन मिनटांचेरच रंग आनी तिखटपण सगळ्यांत चड आसता आनी कोडूपण अजून आयिल्लें नासता |
| निमाणीं 30 सेकंदां, वा उज्यावेल्यान काडून | तुळस, पुदिनो, किसिल्लें जायफळ | पानांचे आनी उडून वचपी घटक उकडल्यार आपलो वास होगडायतात |
प्रमाणा परस ठेंचप चड म्हत्वाचें
आयदनांत घातिल्लो अख्खो वेलदोडो जवळ जवळ कांयच दिना. तेल भितरल्या काळ्या बियांनी आसा, आनी सालपटी एक बंद डबो. ताका ठेंचून उगडयात तर एक वेलदोडो पांच अख्ख्यां परस चड काम करता.
आल्या कडेनूय हीच गजाल. कापिल्लें आलें थोडीशी ऊब दिता; ठेंचून तंतुमय आनी ओलें केल्लें आलें ती तिखटाय दिता जी लोक आल्याच्या चा कडल्यान खरेंच सोदतात. खलबत्तो सुरये परस बरो, आनी फळयेचेर जड चमच्याची फाट कांयच नाशिल्ल्या परस बरी.
काळीं मिरयां आनी लवंग वाटच्या बदला फोडचीं. पीठ केल्यार चा गढूळ जाता आनी ते ताचेर वरचढ जातात.
कितलें म्हळ्यार चड?
परीक्षा सादी: तुमकां कळपाक जाय की हो चा. जर पयली रूच आल्याची आसा, वा कपांतल्यान चा पयलीं तिकखेचो वास येता, तर मसाल्यान चाची सोबत सोडून आपूणच पियेवपाची वस्त जावंक सुरू केलां.
लवंग चडशी दोशी आसता. दर कपाक एक लवंग जोरदार; दोन वखदा सारकीं. दुसऱ्या क्रमांकाचेर तिकखी, कारण ती गोड आनी उरता.
तयार चा मसालो वापरचो?
तो सोंपो आनी चड वायट, एका खाशेल्या कारणान: वाटिल्लो मसालो आपलो वास बेगिन होगडायता, आनी पयलींच मिसळिल्ल्या मसाल्याची भरणी अर्दी सोंपमेरेन चडशी शिळी जाल्ली आसता. जें उरता तें दर मसाल्याचो रखडो, लांकडासारको वांटो, त्या सुवासा बगर ज्या खातीर तो घालपाचो अर्थ आशिल्लो.
वापरचोच जाल्यार ल्हान हवाबंद भरणयेंत चुली थावन पयस दवरात आनी थोडो थोडो घेयात. आनी वांगडा थोडें ताजें आलें ठेंचून घालातच. आलें ही अशी एकूच वस्त, जिची नक्कल खंयचेंच पीठ करूंक शकना.
आल्याचो चा, सारक्या रितीन
कारण चडशे लोक खरेंच हेंच सोदतात:
- दर कपाक नाखटा एदें ताजें आलें तंतुमय जावमेरेन ठेंचात. साल आसली तरी जाता.
- दर कपाक अर्दो कप उदक, आलें, आनी एक भरिल्लो चमचो आसाम सीटीसी.
- पुराय एक मिनट घट उकडयात. आल्याक हेंच पावल जाय; उपरांत घातल्यार कच्चें आनी तिखट उरता.
- अर्दो कप पुराय सायीचें दूद आनी साकर. दोन ते तीन मिनटां आनीक.
- गाळात आनी गरम आसतनाच पियेयात.
जर आलें ऊब दिवचे बदला कच्चें लागता तर तें उसरां पडलें. जर चा कोडू आसा तर तो दुदा उपरांत खूब वेळ उकडलो, जी वेगळी समस्या.
कितें घालचें न्हय
दुदाचें पीठ. तें रुचे बगर भर दिता आनी फाटल्यान खडूसारकी रूच सोडटा.
घट्ट केल्लें दूद, तुमकां गोडशें नाका जाल्यार. तें इतलें गोड की चा पुराय लिपयता.
भारतीय चांत बादयान. तो खूब बळिश्ट आनी कपाक पुराय हेर वटेन व्हरता. घालचोच जाल्यार कुडको एदो घालात आनी जाणून घेयात की फुडाकार तोच घेतलो.
वाचून इतलेंच जाता.
जे चायेची ही सगळी गजाल, ती 100 ग्रॅम सावन 1 किलो मेरेन, आख्ख्या भारतांत पावयतात.