ચા પત્તી કેવી રીતે રાખવી કે એ ફિક્કી ન પડે

હવાબંધ, અપારદર્શક, ઠંડી અને સૂકી જગ્યાએ, અને મસાલાથી દૂર. રસોડામાં ચા સૌથી વધારે ગંધ ચૂસી લેતી વસ્તુઓમાંની એક છે: એની બાજુમાં જે હોય એની ગંધ એ લઈ લે છે, અને પોતાની સુગંધ હવા, પ્રકાશ અને ભેજને આપી દે છે. ખૂલેલું પેકેટ બરાબર રાખ્યું હોય તો મહિનાઓ સુધી સારું રહે છે. એ જ પેકેટ મસાલાના ડબ્બા પાસે ખુલ્લું પડ્યું રહે તો પંદર દિવસમાં સ્પષ્ટ ફિક્કું લાગવા માંડે છે.

ચા વાસી થવા દેવી છે એમ વિચારીને કોઈ ખરીદતું નથી, છતાં મોટા ભાગનાં રસોડાંમાં એ એવી રીતે રખાય છે કે એ થવાની જ. ચાને ખરેખર શું નુકસાન કરે છે, મહત્ત્વના ક્રમમાં:

ચા પત્તી ફિક્કી કેમ પડે છે?

હવા. ચાને એની મહેક આપતાં તત્ત્વો ઊડી જનારાં છે, એટલે જ તો તમને એ વર્તાય છે. ખુલ્લી મૂકો એટલે એ જતાં રહે છે. આ જ મુખ્ય કારણ છે, અને એટલે જ એક હવાબંધ ડબ્બો બાકીના બધા ઉપાયો ભેગા મળીને કરે એના કરતાં વધારે કામ કરે છે.

ભેજ. સીટીસીના દાણા સૂકા અને છિદ્રાળુ હોય છે અને ભેજવાળી હવામાંથી પાણી ખેંચી લે છે, જે જૂનથી સપ્ટેમ્બરના મુંબઈમાં સાચી મુશ્કેલી છે. ભેજવાળી પત્તી ઝડપથી પોતાનો ચટકો ગુમાવે છે અને એક હદ પછી એમાં ફૂગ થાય છે.

પ્રકાશ. સીધો તડકો ચાને બગાડે છે, એટલે જ એ અપારદર્શક પેકેટમાં વેચાય છે, કાચની બરણીમાં નહીં. તડકાવાળા ખાનામાં મૂકેલી કાચની બરણી મોટા ભાગનાં રસોડાંનો સૌથી ખરાબ ડબ્બો છે, દેખાવમાં ગમે તેટલી સારી હોય.

ગરમી. ઉપરની દરેક વસ્તુ ચૂલા પાસે ઝડપથી થાય છે.

ગંધ. આ વાત લોકોને નવાઈ પમાડે છે. ચા ગંધ સહેલાઈથી ચૂસી લે છે. એને હિંગ, લસણ કે ખુલ્લા મસાલાના ડબ્બા પાસે રાખો અને થોડાં અઠવાડિયાંમાં એમાં એમનો જ સ્વાદ આવવા લાગશે.

તો રાખવી કેવી રીતે?

સૂકી ચમચી બાકીની વાતો કરતાં નાની વાત છે, પણ પેકેટ સૌથી ઝડપથી એ જ બગાડે છે. એક વારની ભીની ચમચી એટલો ભેજ છોડી જાય છે કે દાણા ચોંટવા લાગે, અને ચોંટવાનું ફેલાય છે.

ચા ફ્રિજમાં રાખવી જોઈએ?

ના. આ સલાહ અપાય છે અને ભારતીય રસોડાની સીટીસી માટે એ ખોટી છે.

દર વખતે ઠંડો ડબ્બો ગરમ ઓરડામાં આવે ત્યારે અંદરની વસ્તુ પર ભેજ બાઝે છે. આ રોજ કરવું ચા માટે કબાટમાં મૂકી રાખવા કરતાં વધારે નુકસાનકારક છે. ફ્રિજ ગંધોથી ભરેલું પણ હોય છે, અને ચા એ શોધી જ કાઢશે.

ઠંડી, અંધારી અને બંધ જગ્યા, આખી સૂચના આટલી જ છે. બરફ જેવી ઠંડક એનો ભાગ નથી.

ચા પત્તી કેટલા દિવસ સારી રહે છે?

બંધ પેકેટમાં અને બરાબર રાખેલી ચા ખાવાનું બગડે એ રીતે બગડતી નથી. એ ફિક્કી પડે છે. પેકેટ પર છપાયેલી પેકિંગની તારીખ જુઓ, અને એના પરની બેસ્ટ-બિફોરને માપ ગણો.

પેકેટ ખૂલે એટલે પછી બધું ઘણું ઝડપથી થાય છે. બરાબર રાખેલું ખૂલેલું પેકેટ થોડા મહિના પોતાની અસર જાળવે છે. ખરાબ રીતે રાખેલું બે-ત્રણ અઠવાડિયાંમાં સ્પષ્ટ મંદ પડી જાય છે.

જેટલું ખરેખર પૂરું થાય એટલું જ મોટું પેકેટ લેવું, એનું આ વ્યવહારુ કારણ છે. કપ દીઠ એક કિલો 250 ગ્રામ કરતાં સસ્તો પડે છે, પણ ત્યારે જ જ્યારે ઘર એને થોડા મહિનામાં પી જાય. બે જણ મળીને રોજ બે કપ પીતાં હોય તો એક કિલો એટલે આશરે સાત મહિનાની ચા, જે ખૂલ્યા પછી એ સૌથી સારી રહે એ ગાળા કરતાં વધારે છે. 500 ગ્રામનાં બે પેકેટ, એક વખતે એક ખોલીને, વધારે સારો સોદો છે.

ચા ફિક્કી પડી ગઈ છે એ કેવી રીતે ઓળખવું?

સૂકી પત્તી સૂંઘો. સારી સીટીસી પેકેટમાંથી કાઢતાં જ માલ્ટ જેવી અને તીવ્ર મહેક આપે છે. ફિક્કી ચા બહુ ઓછી મહેક આપે છે, અથવા આછી કબાટની.

પછી એક ચમચી સાદા પાણીમાં ઉકાળો, દૂધ વગર. રંગ પાતળો ઊતરે અને છેડે કોઈ ચટકો ન હોય, તો એ ગઈ. દૂધ અને ખાંડ આ વાત તમારાથી છુપાવી લેશે, અને એટલે જ તપાસ એમના વગર કરવાની હોય છે.